Libri: “Urgjenca Gjuhësore” (Fjalorth i barbarizmave dhe huazimeve të zëvendësueshme me fjalë shqipe)

Follow @gjshkurtaj

Miq e kolegë të nderuar,
Gjendja e pamirë e shqipes së shkruar në botimet zyrtare, në shtypin e shkruar, si dhe në ligjërimin e folur, përbën shqetësim të ligjshëm për mbarë shoqërinë shqiptare. Situata është jo vetëm shqetësuese, por edhe e atillë atillë që kërkon me doemos përmirësimin e punës me shqipen e shkruar e të folur në shkollë.
Përveç rritjes së cilësisë së hartimit dhe botimit të teksteve shkollore dhe kthimit të gjuhës shqipe si lëndë themelore në shkollat e mesme, gjuhëtarët e shohin të domosdoshëm edhe botimin e librave ndihmës kundër fjalëve të huaja të panevojshme. Pesha e fjalës së thënë qartë, bukur dhe sidomos shqiptarisht, i shërben dukshëm asaj që bota e qytetëruar e ka quajtur dhe vijon ta cilësojë si “ekologji e të folurit”.
Këtij qëllimi synojmë t’i vlejë edhe libri ynë më i ri “Urgjenca gjuhësore” (Fjalorth i barbarizmave dhe huazimeve të zëvendësueshme me fjalë shqipe), që sapo e kemi dorëzuar për shtyp.
Gjovalini
Tiranë, 17 Tetor 2015

Gjuha Shqipe në Amazon dhe ligjet mbi botimet elektronike dhe të drejtën e autorit

Nisma e ndërmarrë nga shoqëria civile shqiptare për përfshirjen e botimeve në gjuhën shqipe në Amazon Kindle platform është vërtet për t’u përkrahur dhe mbështetur. 

Por, kjo nuk do të thotë që sot një autor shqiptar nuk mund të shkruajë dhe të botojë libra në formatet e ndryshme, qoftë këto Amazon, iBook, Android Google Play, etc. ( http://www.amazon.com/Gjovalin-Shkurtaj/e/B001JO5GXW

Nuk është Amazon Kindle, që nuk e fut “gjuhën shqipe” në format, por janë mungesa e ligjeve mbi të drejtën e autorit në formatet elektronike, shpërndarjes, shitjes, si dhe ngritja e sistemit tarifor, si dhe gjetja e rrugës së drejtë se si do të mblidhen ato nga autoret, shtepitë botuese dhe shteti në një treg virtual, siç është ai i librit elektronik.

Përpara se t’i kërkojmë Amazon-it të na fusë në sistem, ne duhet të kërkojmë nga Kuvendi i Shqipërisë dhe nga autoritetet ligjvënëse që të hartojnë dhe të kalojnë për miratim ato ligje që do të rregullojnë këtë lloj biznesi, duke përcaktuar sa më mirë dhe si do të arrijë shteti ynë, nga njëra anë, të ruajë të drejtën e autorit dhe, nga ana tjetër, te lejojë transaksionet financiare dhe t’i mbikëqyrë ato.

Jam i bindur se shtëpitë botuese në Shqipëri, mbase nuk janë shumë të predispozuara kundrejt një hapje të tillë, jo për mungese interesimi, por sepse edhe për to nuk ka një ligj të përcaktuar mirë, që të rregullojë dhe të mbrojë të drejtën e tyre të shpërndarjes brenda territorit shqiptar, ashtu dhe në territoret jashtë Shqipërisë, ku sot jetojnë me miliona shqiptarë. Gjithashtu, është si të thuash një zonë gri, e paqartë se ku fillon dhe ku mbaron e drejta e autorit dhe ku fillon dhe mbaron e drejta e shtëpive botuese dhe e drejta e tyre për të ribotuar.

Përurimi i romanit “Përtej mjegullës ka dritë” i shkrimtarit Isa Alibali

‘Përtej mjegullës ka dritë’
Sot në sallën e Akademisë sonë të Shkencave, shkrimtari  Isa Alibali përuroi romanin e tij të ri “Përtej mjegullës ka dritë”. Përurimi ishte organizuar në një mënyrë tërheqëse dhe të atillë që të pranishmit, edhe ata që ende nuk e kanë lexuar librin, morën mjaft përshtypje e përfyturime interesante nga sa u paraqit në kumtimet e rastit nga zotërinjtë Andrea Zisi, Ded Shkurti dhe Jak Luka, si dhe nga leximi mjeshtëror i disa pjesëve të zgjedhura të romanit nga aktorja dhe këngëtarja e shquar Justina Aliaj.


Me Artisten e Popullit Tinka Kurti
Kishin ardhur në përurim shumë njerëz, shumica shkodranë, miq e dashamirë të autorit, familjarë të derës së madhe e të shquar shkodrane të Alibalajve, studiues dhe artistë shkodranë, si Artistja e Popullit Tinka Kurti, pranë së cilës pata nderin e kënaqësinë të isha ulur në radhën e parë; punonjës të organeve të shtypit e të televizioneve  të ndryshme, që kanë njohje, respekt e vlerësim për punën e frytshme e ndihmesat e vyera që z. Isa Alibali ka dhënë në fushën e arsimit, të kulturës dhe të letërsisë.

I diplomuar në degën Gjuhë-Letërsi, në vitin 1960, ka punuar 3 vjet në Mirditë dhe ka qenë drejtori i parë i Gjimnazit të Rrëshenit, pastaj, ka qenë inspektor në seksionin e arsimit e të kulturës në Shkodër dhe në vitin 1965 kryeinspektor i kulturës në atë seksion. Nga mesi i vitit 1967 e deri në fund të vitit 1982, ishte drejtor i Teatrit “Migjeni”, me një ndërprerje trevjeçare, si drejtor i Shtëpisë së Kulturës dhe të Krijimtarisë Popullore (1969-72). Pastaj ka qenë drejtor i Shkollës së mesme artistike “Prenkë Jakova” dhe tre vjetët e fundit, deri në daljen në pension më 1991, ka punuar si mësues letërsie në shkollën e mesme të përgjithshme “Jordan Misja”.

Kohët e fundit z.Isa Alibali jeton në Tiranë dhe, krahas punës së tij si shkrimtar dhe autor i shumë librave studimorë e prozë artistike, është edhe një nga veprimtarët më të gjallë të Shoqatës “Shkodra”.  

Njeri me kulturë e dije të shumta, po edhe me rreth shoqëror e miqësor të gjerë, Isa Albali  pëfraqëson intelektualin që mbron virtytet e traditat më të mira të Shkodrës dhe është, pa dyshm, një emër i rëndësishëm në yjësinë e shkodranëve me të cilët krenohet qyteti dhe krejt krahina jonë. Ai është autor i librit “Në Shkodër të gjithë këndojnë”, të cilin e shfletoj shpesh me ëndjen e përmallimin që na shkakton përmendja dhe gdhendja  e bukur e disa prej këngëtarëve dhe artistëve të paharrueshëm të muzikës shkodrane.

Vite më parë kisha lexuar librin e tij “Si e njoha Mirditën”,  ku shprehet dashuria e autorit për Mirditën e mirditorët, duke vlerësuar figurat e vlerat e krahinës dhe bijve të saj të shquar, një libër i është shkruar thjeshtë, ku ai  rrëfen kujtime, por edhe shpreh vlerësime e pohime me vlerë etnokulturore. Libri është një homazh i bukur për Mirditën, por edhe për ata dhjetëra e,ndoshta, më se  njëqind, mësues jomirditorë, pjesa më e madhe e të cilëve shkodranë, që vitet më të bukura të rinisë së tyre i  kaluan në punën për arsimimin e një zone të vështirë, siç ishte Mirdita e asaj kohe, e që Mirdita u është mirënjohëse për jetë e i konsideron si bij të saj. Për tre vjet, aq sa qëndroi gjithsejt në Mirditë e aq më tepër duke u transferuar çdo vit në një qytet të ndryshëm (Shpal-Rubik-Rrëshen) Isa Alibali ka arritur të mbledhë aq shumë kujtime, të hyjë aq thellë në jetën e botën e mirditorëve, të lidhet aq shumë me ta e t’i dojë aq shumë, sa edhe pas 50 vjetësh ai ka mbetur i lidhur ngusht me ta, i kujton dhe nuk mungon asnjëherë në përvjetorët e gjimnazit të Rreshenit, ku ai ishte drejtori i parë.
Kam lexuar edhe librin tjetër të Isa Alibalit   me titull  “Rrënjë dashurie”, që ka si nëntitull  “ Shkodranët për Kosovën”, ku ai, në të vërtet, tregon se  lidhjet e Shkodrës e të shkodranëve me Kosovën kanë  qenë të afërta në shumë drejtime. Aty, autori ka trajtuar bashkëpunimin e Shkodrës me Kosovën dhe ka paraqitur një idenë e rëndësishme, të cilën ai e shpreh kështu: “Kur themi “Kosova”, mendja na shkon te pushtimi, ndarja, dhuna, vrasjet, përgjakjet  etj., që ka kaluar populli shqiptar i Kosovës. Por shpesh herë harrojmë se kjo pjesë e popullit shqiptar të ndarë, ka bërë edhe jetën e vet shpirtërore, ka kënduar dhe ka krijuar këngë, ka bërë dasma, ka nxjerrë figura të shquara të të gjitha fushave të jetës etj. Prandaj, ditën e Pavarësisë së Kosovës, më 17 shkurt 2008, më lindi dëshira që të trajtoj në një libër lidhjet e Shkodrës me Kosovën në fushën e artit, kulturës e arsimit dhe ndikimin reciprok të tyre, duke nxjerrë një ide të rëndësishme se jemi një popull, një komb, kemi të njëjtën gjuhë, të njëjtat tradita, etj., prandaj mendoj se duhet të punojmë të gjithë që të ecim drejt bashkimit të dy shteteve tanë, duke vënë theksin te lidhjet tona shpirtërore në radhë të parë”.

Sot, sapo morëm librin e tij më të ri, romanin “Përtej mjegullës ka dritë”, të cilin, natyrisht, do ta lexojmë më ëndjen që i takon veprës së një shkrimarit, që e kam mik dhe e respektoj shumë, por edhe me kureshtjen e madhe që na ngjallën referimet e ligjëruesve dhe, sidomos, leximi mjeshtëror dhe aq mbresëlënës i aktores e këngëtares Justina Aliaj.

Tiranë, 31 janar 2015

Ribotimi i Gjuha Shqipe për të Huajt dhe Shqiptarët jashtë atdheut



Libri “Gjuha shqipe për të huajt dhe shqiptarët jashtë atdheut” është një metodë për të nxënë gjuhën shqipe. Aty jepen njohuritë kryesore të gramatikës së shqipes standarde, me një metodë të thjeshtë e kryesisht praktike. Synimi i librit është i kufizuar dhe i qartë: t’u mësojë atyre që dëshirojnë se si lexohet dhe flitet shqipja e sotme letrare.

Libri nis me 14 mësime hyrëse të thjeshta, pastaj ka 30 mësime me tekste dhe shpjegime gramatikore dhe me ushtrime. Ai është i pajisur edhe me pjesë leximi nga autorë të zgjedhur shqiptarë dhe me pasqyra gramatikore dhe me fjalorin e mësimeve të përkthyer në anglisht, gjermanisht,frëngjisht dhe italisht.

Ky libër synon t’u japë njohuritë kryesore për të lexuar dhe për të shkruar e folur gjuhën shqipe letrare, në radhë të parë, atyre që shqipen e kanë gjuhë të nënës, por nuk i kanë mundësitë për ta nxënë në shkolë me program të rregullt si lëndë mësimore. Fëmijët e arbëreshëve dhe të shqiptarëve të diasporës kudo që gjenden, e kanë këtë libër një ndihmës të mirë e të vlefshëm. Ky libër u shërben dhe u drejtohet, gjithashtu, edhe atyre që shqipen nuk e kanë gjuhë të nënës, porse dëshirojnë ta nxënë atë, duan të jenë në gjendje të lexojnë, të flasin dhe të shkruajnë shqip.

Libri mund të përdoret nga mësues të gjuhës shqipe në diasporën shqiptare dhe arbëreshe, por mund të përdoret edhe pa mësues. Ai ka të gjitha lehtësitë dhe shkallëzimin e nevojshëm e metodik të lëndës, që të mund të kuptohet e të zbatohet edhe nga ata që nuk kanë mundësi të gjejnë një mësues.

Libri ishte është botuar nga Toena dhe mund të gjendet në të gjitha libraritë e Botimeve Toena.

Atë Zef Pllumi – meshtar atdhetar dhe dëshmitar i krimeve ndaj klerikëve katolikë



Sot në Shëngjin u organizua ceremonia e dorëzimit të dekoratës së lartë “Urdhri i Flamurit”, akorduar  Atë Zef Pllumit nga Presidenti i Republikës së Shqipërisë me motivacionin meritor:  Simbol i qëndresës antikomuniste”.

E ndiej veten të gëzuar për këtë akt nderues ndaj këtij burri të shquar, ndaj këtij birit të Malësisë së Madhe “Nderi i Kombit”, të cilin kam pasur edhe unë fatin e mirë ta kem njohur, kam biseduar disa herë në qelën e kishës së tij të vogël, në afërsi të Shkollës së Kuqe, në Tiranë.

Ishin vitet e ringjalljes së fesë dhe sapo kishin filluar të mëkëmbeshin institucionet fetare. Atë Zefi, me tipin e tij të çiltër e me sytë e ndezuar flakë nga dëshira për të lënë gjurmët e veta edhe në lëmin e shkrimit, ftonte në qelë intelektualë, profesorë universiteti, gazetarë nga rrethet katolike, por jo vetëm. Bashkëpunonte shumë me Aurel Plasarin, pastaj, nëpërmjet tij, do të njihte edhe mjaft prej ne të tjerëve dhe, me kohë, krijoi edhe bashkëpunim për gatitjen për shtyp të librit të tij “Rrno vetëm për me tregue”, po edhe për botime të tjera.

Ka qenë viti 1994, kur Atë Zefi më besoi përkujdesjen gjuhësore (lektorimin) e librit të tij “Rrno vetëm për me tregue”, por, duke ma dorëzuar dorëshkrimin e daktilografuar mbi të cilin do të punoja , më kërkoi vendosmërisht që të mos ia dëmtoja as stilin, as formën e tij të shprehjes, realizuar në variantin letrar të gegërishtes dhe me një etnografi ligjërmore të thekur me elementet më të bukura të tregimtarisë tipike të maleve tona. Kam ndier kënaqësi të plotë teksa e lexoja në dorëshkrim dhe, shpesh, e rilexoj atë libër të shkruar me aq hijeshi e pasuri ligjërimore.

Dhe ashtu bëmë. Kur ia dorëzova , më falënderoi dhe, duke pirë një hurbë raki në filxhanat e tij të mveshur me dru, që shkonin në përshtatje e harmoni edhe me zhgunin e tij të murrmë e të lidhur me konopin françeskan, më dha për redaktim gjuhësor edhe një libër tjetër “Publicistikën e Gjergj Fishtës”.

Pa shkuar shumë mot, në filllim të viti 1995, kur po hyja në leksion, ia behu në koridorin e Fakultetit tonë të Historisë e të Filologjisë, Atë Zefi, me dy kopje të librit të tij ”Rrno vetëm për me tregue”, që sapo kishte dalë nga shtypi. Ishte  shumë i gëzuar, se libri kishte dalë edhe tipografisht i hijshëm. E mora në sallën 201, ku jepja lëndën e Dialektologjisë, e prezentova me studentët, e përgëzova për librin e tij dhe ai, para se të largohej, në faqen e parë të librit që ma dhuroi, më shkroi edhe këtë autograf: “Bashkëpunëtorit të kësaj vepre prof.Gjovalin Shkurtaj me nderime autori ia dhuron. (+firma).

Këtë autograf dhe librin  ”Rrno vetëm për me tregue” e ruaj si një nga dhuratat më të vyera dhe e kam gjithmonë para sysh në raftin  përballë tryezës së punës në studion time, midis librave të Gj.Fishtës, E.Koliqit, Migjenit, etj.

Sonte, teksa shihja në televzionin publik lajmin se vetë Presidenti Nishani kishte shkuar në Shëngjin për t’ia dorëzuar zyrtarisht  drejtuesve të Bashkisë së Shëngjinit, dekoratën e lartë ”Urdhri i Flamurit” ndjeva një krenari të ligjshme, si malësor që jam edhe unë, po edhe si njeri që pata fatin ta njihja e të bashkëpunoja sadopak me atë burrë të shquar,  fisnik e dashamirë të letrave shqipe e të studiuesve.

Mbaj mend se në raftat e qelës së tij të vogël, të thjeshtë e me pak orendi, Atë Zefi më ka treguar ndër të tjera, dorëshkrime të çmueshme të Atë Benedikt Demës, midis të cilave “Fjalor fjalësh të rralla të gjuhës shqipe” dhe disa studime monografike madhore, të gjitha të pabotuara deri atëherë.

Me kërkesën  e Atë Zefit, në vitin 1994 kam kryer edhe përkujdesjen gjuhësre  për veprën  “Publicistika e Gjergj Fishtës” dhe ,  sa herë jemi takuar në atë periudhë, më ka treguar shumë episode e ngjarje të lidhura me Atë Gjergj Fishtën, ish-profesorin e idhullin e tij.

I qoftë i lehtë dheu i tokës ku prëhet, pastë dritë e diell dhe qoftë në lumninë që meriton për jetën, sakrificat dhe dëshmitë e lëna për vete, por mbi të gjitha, për etërit  françeskanë e përgjithësisht për klerikët e nderuar me të cilët atij i ra fati i keq të vuante Kalvarin e burgjeve e kampeve të punës , por edhe barra e detyra e nderit për ta treguar. Dhe ai e tregoi më së miri e në mënyrë të pavdirë në veprën e tij monumentale “Rrno vetëm për me tregue”.

Gjirokastra: vështrim historik, gjuhësor dhe etnologjik (nga Mimoza Karagjozi-Kore)

Monografia “Gjirokastra, vështrim historik, gjuhësor dhe etnologjik” hartuar nga Mimoza Karagjozi Kore , është një studim i thelluar për qytetin e Gjirokastrës. Mund të pohojmë se kjo monografi është rezultat i njohjes nga afër të veçorive etnogjuhësore të këtij qyteti nga ana e autores, e formimit gjuhësor të saj dhe e një pune kërkimore këmbëngulëse në biblioteka e arkiva, për të zbuluar e parashtruar me dashuri dhe me realizëm veçori gjuhësore dhe etnologjike të vendlindjes së saj. Të gjitha këto e bëjnë këtë punim me interes si për studiuesit ashtu edhe për një rreth më të gjerë lexuesish që dëshirojnë të njohin më mirë mjedisin etnogjuhësor e kulturor të këtij qyteti, i cili zë një pozicion gjeografik, historik gjuhësor e kulturor të veçantë në hapësirën shqiptare. 
 
– prof.dr. Seit Mansaku

Mimoza Karagjozi Kore
Gjirokastra
Vështrim historik, gjuhësor dhe etnologjik
Monografi
Nr. faqe: 312
ISBN 978-99943-0-350-2
Çmimi: 1200 lekë

Giorgio Napolitano: “Një dhe e pandashme, Refleksione mbi 150 vitet e Italisë sonë”

Giorgio Napolitano, Një dhe e pandashme, Refleksione mbi 150 vitet e Italisë sonë,Përkthyer nga Beti Njuma, Eva Dore,AiiS, Tiranë, 2014.

shkëlqesia Juaj, zoti Ambasador i Republikës Italiane, z. Masimo Gaiani,i nderuar zoti Albert Rakipi, drejtor i Instiutit të Marëdhënieve ndërkombëtare,e nderuar dr. Veneziani, drejtoreshë e Institutit Italian të Kulturës,zonja e zotërinj të pranishëm, mirëmbrëma të gjithëve,

Po i them edhe unë dy fjalë për këtë libër të Presidentit të Italisë, Giorgio Napolitano, i cili na nderoi këto ditë edhe me vizitën e tij zyrtare në Shqipëri dhe, natyrisht, la edhe gjurmë të tjera shumë interesante, mbresëlënse e të urta për politikanët shqiptarë e për popullin tonë.

Botimi i këtij libri në kolanën “Biblioteka e marrëdhënieve ndërkombëtare dhe historisë” është pa dyshim një ide dhe një realizim i mirëseardhur, me rëndësi e vlerë të shënueshme, sepse ai paraqet pikat më kryesore të ecurisë shumëvjeçare e të kurorëzimit të bashkimit të Italisë në një komb  të vetëm e të pandashëm, duke vënë theksin edhe mbi problematikat e vjetra e të reja të kombit e të shtetit italian gjatë 150 viteve që nga bashkimi  në një shtet e komb të vetëm.

Mendoj se botimi i këtij libri, i cili  bëhet për të nderuar Giorgio Napolitanon, këtë burrë shteti  të përmasave të jashëtzakonshme, është edhe një mesazh miqësie ndaj popullit mik italian, por ai është një libër që na bën  mirë edhe neve shqiptarëve, sepse aty, në fakt, gjejmë edhe shumë analogji e pika të afërta ,të ngjashme ose edhe të njëjta me historinë e kombit e të shtetit tonë kombëtar shqiptar.

Po përmend dy a tri nga pikat që më kapi syri gjatë leximit “diagonal” që  i bëra librit, të cilin sapo e mora dhe do ta lexoj me ëndje në ditët që vijnë.

Së pari, dëshiroj të theksoj idenë e madhe të “bashkimit të pandashëm të Republikës Italiane”, për të cilën autori nënvizon me urtësi e  parimorësi:

“Thirrja për bashkim dhe pandashmëri të republikës, mes parimeve themelore vlen për të treguar atë lidhje të pathyeshme kombëtare; e në të njëjtën kohë të nxjerrë në pah se si njohja dhe promovimi i autonomive janë pjesë përbërëse të një vizioni të ri të unitetit të kombit e  shtetit italian”. (f.29)

Së dyti, më duket me interes vlerësimi i drejtë dhe largpamës i Napolitanos për evropianizimin dhe Evropën e Bashkuar, të cilat ai i përthekon aq qartë e shkoqur kur shkruan:

“Nuk është vetëm Italia që sheh t’i vihet në provë identiteti i saj dhe  funksioni i shtetit kombëtar në raport me integrimin evropian. Ky i yni ka qenë gjithmonë një ndër më të ndjeshmit në gjirin e shteteve themeluese të Evropës së Bashkuar, por edhe nga më të hapurit ndaj vetëkufizimit të sovranitetit kombëtar si element kushtetues i një Evrope të përbashkët. Kjo, megjithatë, nuk ka  nënkuptuar kurrë-edhe për mbështetësit më të palëkundur që prej 1950-ës, të një modeli të Evropës me konotacione të qarta mbikombëtare-nënvlerësimin e rolit të shteteve kombëtare dhe interesave kombëtare, e aq më pak rolin e identiteteve kombëtare historiko-kulturore.: (f.32).

Së treti, më pëlqen të vë në dukje kujdesin e Napolitanos për ta vënë theksin e konkluzioneve të tij për 150-vjetorin e bashkimit të kombit italian, në një kundrim sa më aktual e mësimdhënës për të sotmen e sidomos për të rinjtë, kur ai përmbyll:

“Jam i bindur se festimet e 150-vjetorit të shtetit tonë kombëtar na ofrojnë rastin për të përcaktuar një klimë të re në marrëdhëniet mes realiteteve të ndryshme të vendit, në mënyrën sesi çdokush e sheh tjetërin, me qëllimin madhor të një bashkimi të ri e më të fortë. Një bashkim që të jemi të sigurtë, është garancia  e vetme për të ardhmen tonë të përbashkët dhe për të ardhmen e të rinjve tanë”. (f.53)

Së katërit, desha të thkesoj se më pëlqeu shumë kreu  me titullin “Ideja e Romës”, ku autori vë në dukje edhe disa cilësi të Romës, si qytet, e të romanëve si popullsi mikpritëse  dhe  e hapur ndaj ardhësve, gjë që, pa dyshim, na kujton Tiranën tonë dhe tiranasit zemërgjerë e të gatshëm për të pritur me krahë hapur ardhësit nga qyetete e krahina të ndryshme të Shqipërisë.

Napolitano për Romën e tij thotë:

“Asnjëherë  nuk jam ndier në siklet, duke mos stimuluar thellësinë e burimit dhe të ndjesive që më lidhin  me Napolin. Ndoshta aftësia e napolitanëve për t’u integruar edhe në vende që gjenden larg tij, është një veçanti e tyre, por kështu është edhe prirja e Romës, e jashtëzakonshme, me kapacitetin e saj përfshirës, me aftësinë për t’u zgjeruar, për të pritur të tjerët, mb të gjitha për të përqafuar çdo italian”.(f.62).

A nuk është e tillë edhe Tirana jonë për të gjithë shqiptarët, madje edhe për të huajt që ia behin aty për të jetuar për disa kohë, për shumë kohë apo edhe përgjithmonë?

Dhe, së mbrami, si gjuhëtar që jam, nuk mund të mos ndalesha edhe te pjesa me titullin “Gjuha dhe identiteti kombëtar”.(f.93-96) Autori thekson se gjuha italiane  ka qenë dhe mbetet faktor bartës i identitetit kombëtar dhe, natyrisht, e tillë ka qenë dhe mbetet edhe për ne shqiptarët gjuha shqipe e njësuar, shqipja zyrtare  e njëjtë dhe e përbashkët për të gjithë shqiptarët.

Pra, ne sonte morëm në duar një libër shumë interesant, të një autori të dashur e të shtrenjtë për popullin e vet, për italiant dhe Italinë, por edhe një përsonalitet madhështor e i admirueshëm kudo në Evropë e  në botë, pra edhe në Shqipëri, ku ai, dje e pardje që edhe i ftuar në Kuvendin e Shqipërisë, në Presidencë dhe në Kryeministri.

Lexim të këndshëm të këtij libri sa interesant, që edhe të rëndësishëm e mësimdhënës.

Gjovalin Shkurtaj

Tiranë, 6 mars 2014

Ismail Qemali: “Kush nuk mëson gjuhën shqipe nuk ka vend në administratë”



Këto ditë doli nga shtypi libri “Himni Kombëtar” i  akademikut Vasil S.Tole, studimi monografik rreth njërit prej simboleve më të rëndësihme të njësisë dhe bashkimit kombëtar të shqiptarëve. Kam kënaqësinë që këtë libër, ashtu si dhe disa prej botimeve të mëparshme të mikut e kolegut tonë, akademikut Vasil S.Tole, e mora si  dhuratë nga autori pikërisht në prag të përurimit që do t’i bëhet atij libri në Akademnë tonë të Shkencave.

Libri është një studim historik dhe muzikologjik,pra edhe disi në shmang të interesave të mia të mirëfillta si gjuhëtar, porse, qysh nga  nëntitulli joshës e kurreshtjendjellës “Betimi mi flamur” më solli në mendje “betimin mbi gur”, që shqiptarët e zbatonin në raste pajtimesh e përbetimesh. Qysh në kreun e parë të tij, gjeta edhe shumëçka interesante e që dëshmon se udha e himnit tonë kombëtar ka qenë   e njëkohshme dhe e njëjkahshme  edhe me dy prej simboleve të mëdha të kombit: me flamurin dhe me njësimin e alafabetit të shqipes  dhe, të tria këto simbole kombëtare, do të  shenjtëroheshin madhërishëm në të njëjtën kohë e në të njëjtin vend: në shpalljen e Pavarësisë dhe në veprën madhore kombëtare të krijimit të shtetit të parë shqiptar të “mosvarëm” nga Ismail Qemal Vlora, më 28 nënto 1012, në Vlorë.

Po lejohem, me këtë rast, të bëj disa  vlerësime  e shpallime rreth vlerave të këtij  libri, të nyjëtuara në tri kahe shkencore meritoredhe me vlerë të shënueshme historikedhe aktuale:

Së pari, mund të përmendim vlerat e librit   “Himni Kombëtar” në lidhje me  tematikën e ngushtë, që lidhet me himnin si krijim poetik dhe muzikor, për të cilin autori, me kompetencë të plotë, shqyrton e përthekon dijet dhe pohimet e bëra më parë dhe ato që i takojnë edhe sot zanafillës dhe realizimit  poetik e muzikor të tij. Akademiku V.Tole, ende  i ri në moshë, por me përvojë tashmë të gjatë e të respektueshme si muziktar e studiues i shquar i vlerave etnomuzikologjike dhe historiko-kulturore të popullit shqiptar, i ka hyrë kësaj teme duke ndjekur shembullin e muziktarëve pararendës të tij, të prof.dr.Fatmir Hysit, i cli është edhe redaktor muzikor i studimit të pranishëm, po edhe  të prof.Ramadan Sokolit e muziktarëve të tjerë. Kështu, në libër janë kundruar, peshuar e vlerësuar pohimet e nismëtarëve e veprimtarëve adhetarë shqiptarë, të trojeve e të ngulimeve shqiptare jashtë, sidomos të shqiptarëve të Bukureshtit. Autori  merr  në mbrojtje me të drejtë duke nënvizuar vlerat e mëdha historike e kombëtare të atyre burrave të shquar e atdhetarë shqiptarë, që ia hynë punës për ta realizuar atë, sidomos të poetit e veprimartit atdhetar Aleksandër Stavre Drenovës (Asdrenit), si dhe të krejt vatrës atdhedashëse të shqipatrëve të mërguar me banim në Bukuresht. Aty, me shumë kujdes e me trajtime të argumentuara e të mbështetura në literaturë të gjerë burimore nga botimet e dokumentacioni i arkivave, jepet pamja më e plotë dhe e qartë e udhës së Himnit tonë Kombëtar. Dhe është ajo, në tërësinë e vet, një udhë e ndritur, një udhë  që ka shkuar krahas me ngritjen e vetëdijes kombëtare  dhe me përpjekjet e luftën e gjatë të patriotëve dhe ideologëve të Pavarësisë  së Shqipërisë për të shkuar në ditën fatlume të shpalljes së pavarësië me “pajën” e nevojshme  të solemnitetit të rastit: me Flamurin Kombëtar dhe me Himnin zyrtar të shtetit të parë shqiptar.

Së dyti, duhet theksuar  ndihmesa e librit në lidhje me simbolet e tjera kombëtare të shqiptarëve, duke  theksuar  vlerën përbashkuese të tyre dhe, mbi të gjitha, konsiderojmë të dobishme ndihmesat e këtij studimi për të nxjerrë në pah një rrethanë shumë të rëndësishme e me vlerë kombëtare madhore: lidhjen e ngushtë të përfaqësuese të Shkodrës, Korçës, Vlorës etj. në kahun e mbarë mjedjan”: Geg’e toskë Malësi Jallija, janë një komb m’u da s’duron, fund e maje nja asht Shqypnija, e një gjuhë të tanve na bashkon”.

Libri i Vaso Toles, në një farë mënyre, duke përshkruar udhën që ka përshkuar himini kombëtar i shqiptarëve, ka përthekuar e përmbledhur në mënyrë racionale e të urtë se,  në ato vite të ndezura e të ethshme  të kurorëzimit, qoftë edhe me aq vonesë, të ëndrrës  shumëshekullore për të qënë më vete, shqiptarët e trojeve kompakte ballkanike dhe bijtë e shquar të diasporës në dhe të huaj, u gjendën si kurrë më parë së bashku, pikërist ashtu sikundër e thotë edhe vargu i parë i vjershës së Asdrenit “Rreth falmurit të përbashkuar”. Ata që  e pëlqyen, e mbështetën dhe e brohoritën këtë himn, po edhe që e kënduan më zjarr e afsh liridashës, qysh para se të shpallej Pavarësia në Vlorë, kanë qenë  figura të mëdha të kombiut tonë, burra të penës e të gishtit të pushkës, si Hilë Mosi nga Shkodra, Pandeli Cale, Thanas V. Floqi, Spiridon Ilo dhe P. Mborja nga Korça, si Murat Toptani, Lef Nosi, Ferit Vokopola etj, të cilët ishin në lidhje e bashkëpunim të ngushtë me figura të tjera të kohës, sidomos nga Korça dhe nga shoqëria  e shqiptarëve të Bukureshtit, si Dhimtitër Zografi, Dhimtitër Mborja e Dhimtitër Berati. Të gjithë ata, në këtë studim përmenden dhe vlerësohen me të drejtë ashtu si u takon dhe lexuesi fiton pamjen më të saktë e të bindshme rreth asaj nisme e përpjekjeje madhore, që do të kurorëzohej me shpalljen e Pavarësisë, më 28 nëntor 1912 në Vlorë.

Së treti, libri nxjerr në dukje dhe pohon sa të rëndësishme kanë qenë për shqiptarët vlerat e himnit, flamurit dhe gjuhës amtare shqipe,  si trinomi frymëzues dhe i patjetërsueshëm i shpirtit të kombit tonë. Vetë autori e nis një nga sythat e librit pikërisht me këto fjalë: ”Na duhet të pohojmë se flamuri, himni dhe gjuha shqipe, si simbole të identitetit kulturor dhe politik shqiptar, ishin në qendër të ditës së shpalljes së Pavarësisë, si një dëshim e qartë e Shqipërisë “më vehte, të lirë e të mosvarme”.(f.87)

Dhe, në këtë pikë, nuk mud të mos ndalem diçka më gjatë, jo thjesht pse jam gjuhëtar dhe më pëlqen mësimi i mbarë që del nga ky libër edhe për vlerat e shqipes e peshën e saj shpirtërore kombëtare të atillë që ka pasur e ka ajo në jetën e konstitucionin shpirtëror të shqiparëve. Kjo, po se po, por,  dëshiroj të theksoj edhe  disa konotacione aktuale, do të thosha krejt të ditës, që mbart lënda e  kësaj vepre lidhur me qëndrimin ndaj shqipes nga Ismail Qemali dhe Qeveria e parë  e Shqipërisë së “ mosvarme”. Kreun e dytë me titullin “Pranimi  dhe popullarizimi i himnit kombëtar, përhapja e “këngëve kombiare”, autori e nis me sythin e goditur e shumë domethënës: “Ismail Qemal Bej Vlora, bekuesi i simboleve tona kombëtare”, ku  shqyrton e mbështet (me dije të shumta  dhe referenca të plotvlershme) pohimin rreth njohjes që kishte I.Qemali për simbolet shpirtërore për një komb dhe fuqinë e tyre në krijimin e unitetit kombëtar. Dhe, ajo që më intereson më së forti mua si gjuhëtar,po  besoj edhe të gjithë dashamirëve të tjerë të shqipes e të shqiptarisë, është një fakt që e sjell libri i V.Toles në f.88, ku, në mbështetje të vlerësimit për pranimin e gjuhës shqipe si gjuhë të shtetit shqiptar nga qeveria e Ismail Qemalit , sjell edhe një shënim në fund të faqes, ku jepet edhe pohimi dorëmbarë i këtij shtetari e diplomati të urtë. Aty  lexojmë: “Në gazetën “përlindja e Shqipëniës”, Viti I, nr.6,17/30 gusht 1913 botohet ”Lajmim”:  Pas dëshirës dhe n’emën të Zotënies  së tij Kryetarit të qeverriës, botojmë këtë lajmim: Duhet të gjithë t’a dijnë mirë se, ç’ në ditën fatbardhë që kur Shqipëria dolli më vehte, gjuha shqipe u ba gjuha zyrtare e vendit.Tani, në ç’do degë t’administratës, n’a  lipsen nëpunës të cilët t’a njohin mirë, me shkrim e këndim, gjuhën amtare…Edhe nëpunësit që ndodhen në shërbim do të japin provim në gjuhën shqipe: ata që do të tregohen të zotët, do të konfirmohen në punën që kanë; ata që nuk do të dinë mirë gjuhën shqipe, do të munt të kërkojnë kohë që t’a mësojnënë qoftë se  kanë dëshirë të mbeten në shërbim.”(Shënimi nr.222)

E citova këtë “lajmim” dhe, pikërisht për vlerat e idenë dorëmbarë që ngërthen ajo nismë e Qeverisë së I.Qemalit, do të lejohem të përmend se, pikërisht atë ide kam pasur parasysh në reagimet e mia të kohëve të fundit të shprehura edhe në artikullin tim ”Shqetësime dhe propozime për kulkturën e gjuhës së shtetit”.(Gazeta “Sot”, 20 nëntor, 2013, f.17) Të gjithë jemi dëshmitarë se sot shkollarët dhe pasuniversitarët janë të interesuar dhe, madje, të drithëruar për dhënien provim e pajisjen me dëshminë e njohjes së anglishtes, pra për “Toeflin”, por askush nuk shqetësohet për gjendjen jashtëzakonisht të pamirë të shqipes së shkruar e të folur në zyrat e shtetit, në universitetet publike e private e kudo. Dhe kjo situatë do të vazhdojë nëse nuk do të kemi edhe ne zyrtarisht kërkesën me ligj të provimit dhe njohjes së gjuhës shqipe si kusht për të pasur një vend të caktuar në administratë (vendore apo qendrore). Pra, le ta bëjmë pa humbur kohë atë që pat ideuar dhe shpallur aq bukur e qartë Qeveria e Ismail Qemalit.
Së mbrami,  përfundoj duke  pohuar  se vepra si “Himni kombëtar” i  akademikut Vasil S.Tole meritojnë jo vetëm fjalë e vlerësime të mira, por edhe mirënjohje e çmimin më të lartë edhe zyrtar shtetëror. E di se është edhe një institucion, që quhet Akademia-Kult, e cila ndan edhe çmime. Uroj që ëdhe aty kjo vepër e zotit Tole të pëlqehet e të vlerësohet, por, mbi të gjitha, shfrytëzoj rastin të bëj edhe një propozim tjetër: Akademia jonë e Shkencave duhet të ideojë, ta themelojë dhe ta zbatojë dhënien e çmimeve të larta për veprat më të mira strudimore e shkencore të realizuara me dinjitet e akribi, sikundër është edhe ky libër, vërtet i vlershëm, i kolegut e mikut tonë, akademikut më të ri në moshë, por edhe nga më meritorët që ka Akademia jonë.
Urime të sinqerta dhe, për ta thënë sipas traditës shqiptare: Të lumshin duart, mjeshtër!

Prof.dr.Gjovalin Shkurtaj
Akademik i asociuar

Anëtar i Këshillit Ndërkademik të Gjuhës Shqipe

Si të shkruajmë shqip: (Botimi 3)

Like ·  · Promote · Share

Libri “Kujtime” i Zt. Alfred Moisiu (Botimet Toena, 2012)

Zonja dhe zotërinj,

Pse dola sot të flas në një log burrash të shquar, kryesisht politikanë e politologë, historianë, analistë, publicistë dhe botues të shquar dhe, mbi të gjithë, dy ish-Presidentë të Republikës:

Shkëlqesia e Tij, prof.dr. Rexhep Mejdani dhe, Shkëlqesia e Tij, zoti Alfred Moisiu, autori që na ka mbledhur sot në këtë tubim të bukur e me rëndësi.

Shumë nga ata që më njohin, ndoshta, edhe mund ta pyesin veten: “Ç’do një gjuhëtar këtu? Mos ka lajthitur?!”

Jo, zotërinj, lajthitur nuk kam dhe ju siguroj se dola këtu, jo vetëm për ta falënderuar autorin që më ftoi në këtë përurim, jo vetëm për t’i shprehur lavde të merituara dhe fjalë miradije Presidentit Moisiu, -sigurisht edhe këtë do ta bëj dhe ndjehem i nderuar që më jepet rasti ta shpreh vlerësimin tim shumë të lartë për shkrimtarinë e tij, në një tubim kaq meritor, si ky i sotmi,- por, së pari, dola për ta falënderuar z.Moisiu për qëndrimin e tij të shpallur e të lëvdueshëm ndaj gjuhës shqipesi autor librash, po edhe për mbrojtjen e gjuhës standardedhe anësimin e tij të vyer ndaj gjuhësisë dhe gjuhëtarëve shqiptarë, pikërisht ashtu si i ka hije një personaliteti të lartë e figure të shquar të shtetit dhe kombit shqiptar.

Si Kryetar i Shtetit për pesë vjet radhazi, z.Alfred Moisiu, ka dhënë shembullin më të plotvlershëm të shtetarit dinjitar, i cili në çdo shkrim, fjalim a ligjërimtij zyrtarka gjakuar të zbatojë sa më mirë normat e shqipes së shkruar, prandaj, sa herë ka qenë rasti, por sidomos kur shikojmë se sa keq nëpërkëmbet shqipja nga disa zyrtarë të lartë, kam përmendur rolin e zotit Moisiu dhe, madje, kam shkruar shprehimisht në faqet e një kumtese e në një prej librave të mi:

Ashtu siç është i pashëm dhe i hijshëm, i mbajtur dhe i veshur sikundër i takon statusit zyrtar që ka si President i Republikës, ai flet edhe me gjuhë të përpunuar dhe i zbaton në mënyrë shembullore rregullat e drejtshkrimit, jep shembullin e modelin e vlerësimit të kulturës gjuhësore dhe normave të shqipes standarde si shenjë e njësisë dhe unitetit të kombit tonë”.

Por, këto që thashë, mund të tingëllojnë si fjalë të përgjithshmedhe të palidhura me librat e tij. Do t’ju bind se ky Burrë i Madh i Kombit tonë, edhe në librat(e me librat) e tij që kemi në dorë, i ka dëshmuarkonkretisht dhe katërcipërisht anësimin, vlerësimindhe lartësimine gjuhës shqipe. Po përmend, së pari, sa shkruan ai në faqen 77 të vëllimit të dytë, një faqe që vlen më shumë se të gjitha faqet e nxira nga dhjetëra zyrtarë të marra së bashku, dhe po lejohem ta lexoj:

Krahas njohjes me teknikën, duhej menduar mirë edhe terminologjia që do të përdorej. Për ta pasur më të lehtë përvetësimin, mendova të përdoreshin sa më pak fjalë të huaja. Gjithmonë më ka pëlqyer dhe përherë më pëlqen të flas dhe të përdor në të shprehur fjalë të gjuhës shqipe.Kështu, duke biseduar me officerët, hap pas hapi, vendosëm emërtimet e reja; disa duke i huazuar nga terminologjia e marinës, që përdoreshin në vendin tonë, ndërsa disa i sajonim vetë, duke u përpjekur që të kishin një kuptim sa më të plotë në gjuhën shqipe. Në punë e sipër krijoheshin edhe momente humori. Një ditë, duke biseduar rreth kësaj teme, iu thashë oficerëve që jo gjithçka mund të emërtohet në gjuhën tonë, sepse mund të dalin emërtime qesharake. Kështu, iu tregova një rast, se si në vitin 1944 në Tiranë, një grup intelektualësh morën një nismë për shqipërimin e emërtimeve të mbartura nga gjuhë të huaja. Nismëtarët e kësaj pune arritën deri në banalizim të fjalëve, duke emëruar automobilin “katërrotësh vetëlëvizës”. Sigurisht që një shqipërim i tillë ishte qesharak. Patjetër që gjuha duhet ruajtur, sepse sot, te ne ka një trend të çuditshëm, sidomos nga politikanët, që përdorin vend e pavend e me shumicë fjalë të huaja,të cilat i kanë sinonimet e tyre në gjuhën tonë dhe këtë gjë e bëjnë më tepër për të treguar diturinë e tyre. Jo vetëm kaq, por kohët e fundit po vihen re disa tendenca për të ndërhyrë në mënyrë brutale në ”Drejtshkrimin e gjuhës shqipe”. Kjo bëhet, gjoja për të shmangur vendimet e marra në vitin 1972 në Kongresin e Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe, duke i quajtur ato vendime si komuniste.Në përfundime të tilla mund të arrihet vetëm nga presioni që mund të bëjnë politikanë jonormalë gjykimin se “gjithçka që vjen nga e kaluara duhet ndryshuar”. Zoti e ruajt këtë vend nga budallallëqe të tilla, të cilave iu duhet kundërvënë fuqishëm!” (f.77)

Së dyti, kësaj që thotë vetë autori do t’i shtoj edhe dy “rrëfenja” që, në këtë rast, janë pikërisht si qershia mbi tortë:

Disa javë më parë, kur autori merrej me ndjekjen e shtypit të vëllimit të tij më të ri, më ka marrë në telefon nga zyrat e Shtëpisë Botuese “Toena” për të më pyetur si duhen shkruar shkurtesat e tipit OSBE-së, SHBA-së, UNRRA-s, NBU-së etj., sepse nuk donte të lejojë asnjë rast, sado të vogël, të mospërputhshëm me normat e sotme të standardit.
Kjo “vogëlimë” në dukje, ka rëndësi themelore, të nderuar të pranishëm, sepse tregon madhështinëdhe seriozitetine një burri shteti, i cili nuk lëshon pe as në dukuri të vogla drejtshkrimore, ndërsa te ne, sikundër nuk kam mënuar ta pohoj e ta kritikoj, për turp të dheut, ka ndodhur që deri në prerjen e monedhave të shtetit ka pasur gabime drejtshkrimore.

Së treti, dhe me këtë do ta mbyll, presidenti Moisiu, ndjek me shumë shqetësim qëndrimin e pamirëtë shoqërisë së sotme ndaj gjuhës, i mbështet gjuhëtarët që e mbrojnë dhe na inkurajon deri për bisedat në TV. Po ju citoj vetëm një prej mesazheve të Tij të kohëve të fundit, ku ai më shkruante mbas një bisede time në një nga kanalet televizive:

Ju ndoqa me vëmëndje. Keni kapur një problem vital për gjuhën shqipe, që rrezikohet nga padija dhe politika.Alfred Moisiu

Por, nuk mund ta mbyll me kaq, aq më tepër se, rasti i sotëm, kur flitet për librat e tij, kërkon të sjell edhe ndonjë shembull nga shkrimtaria e tij. Dhe kjo është, ndërkaq, si ”fisheku për ujk”, siç do të thoshin gjahtarët e Mbishkodrës sime.

Në f.95-96 zoti Moisiu shprehet edhe për rolin e gjuhëve të huaja dhe posaçërisht të anglishtes. Po lexoj “diagonal” vetëm një pjesë (fundin e f.95 dhe fillimin e f.96), ku ai pohon se njohjen e gjuhës së huaj e konsideron një pasuri.

Në një takim, midis të tjerash, i pyeta oficerët se kush dinte gjuhë të huaja. Dy prej tyre më thanë se kanë njohuri për gjuhën angleze. Më erdhi mirë që kishin pasion për studimin e gjuhëve të huaja, pasi njohjen e gjuhës së huaj, e konsideroj një pasuri. Më këtë rast dëshiroj të tregoj historinë time të mësimit të gjuhës angleze…” dhe, aty, gjithashtu, është një nga pjesët e bukura të librit, ku autori tregon se, asokohe,”dëshirën e pengonte rregulli,se oficerët nuk mund të mësonin gjuhë të huaja pa lejen me shkrim nga ministri i Mbrojtjes”. (f.96)

Lidhur me këtë fragment, po edhe me disa raste të tjera që shpallen në libër, desha të shfrytëzoj rastin dhe të ndalem në një kritikë ndaj qëndrimeve të pamira, të pabukuradhe të papërgjegjshme, që nuk kanë munguar në burokracinë shtetërore shqiptare, kur, pa qenë as rasti as nevoja, flitet në gjuhë të huaja e jo në gjuhën shqipe, në zyrat e shtetit e në mjediset ku duhej me doemos të flitet shqip. Përkthyes kemi pasur e kemi shumë, madje mendoj se kemi edhe shumë të mirë, prandaj sa herë është e nevojshme, përkthimin le ta bëjnë specialistët dhe të mos lodhen më kot shtetarët. Thashë “të mos lodhen”, për ta zbutur pakëz kritikën time, por, menjëherë u pendova, sepse më erdhën në mendje vargjet e viganit të letrave shqipe, Atë Gjergj Fishtës, i cili, qysh në kohën e vet shfrynte me force, kundër atyre që duan të tregojnë sa të ditur janë me anën e gjuhëve të huaja:

Po edhe atij, mallkue i qoftë po goja,
qënë gjuhë të huaj kur s’asht nevoja, flet
e të vetën len mbas dore!”.

Edhe lidhur me këtë vështirësi e përgjegjësitë përkthimit, libri i zotit Moisiu, gjithashtu, na jep një “rrëfenjë” domethënëse në f.36 të vëllimit të dytë. (Po lexoj vetëm “palcën” e fragmentit):

Kur iu dha fjala atasheut ushtarak rus, dola afër tij në podium dhe, me bisht të syrit, përpiqesha të shikoja tekstin e shkruar që ai mbante përpara. Ai filloi të fliste me fraza të gjata, ku disa herë u detyrova t’i kujtoja se ishte radha ime për përkthim. Kështu, unë përktheja kur atij i mbushej mendja të pushonte. Ndonëse ishte një ditë e ftohtë shkurti, për të qenë sa më korrekt me përkthimin, nga sikleti djersita.”

Dhe krejt së mbrami, për ta mbyllur këtë fjalë timen, jo pse nuk kam më për të thënë, por për të mos ju lodhur më tej, po pohoj edhe sa vijon:

Libri “Kujtime” i z.Alfred Moisiu lexohet me ëndje, ka jetë e shpirt njeriu, ka elemente të bukura shkrimtarie, ka fakte e citime të dorës së parë e mbresëlënëse, ka onomastikë të pasur sa për të shkruar një studim doktorature rreth saj, sidomos emra dhe shpjegime që të mahnisin, po edhe që nuk idinim, si p.sh. për toponimi Çuka e Frëngutdiku te Qafa e Gjerprit, duke sjellë edhe shpjegimin se “i ka mbetur nga që aty ishin kryer beteja të ashpra midis Ushtrisë Franceze dhe asaj Austriake gjatë Luftës së Parë Botërore” (Vëll.II, f. 84), ose sa shkruan lidhur me ndonjë intimitet antroponimik, si p.sh.vënia e emrit të vajzës së tij, Rubenës(f. 24 ); citimet e shumta, të saktadhe autentike, përzier edhe me elemente të bukura të etnografisë së ligjërimite të slloganeve të kohës (si.p.sh.”shfaqje të huaja”, “ushtria e popullit ushtar” (f.73) çun Tirane(f.106, kur flet për Spiro Mëhillin), të cilat unë i vlerësoj, jo pse janë të tilla (=të bukura), por sepse janë të Tijat.

Dihet se shumica e librave të burrave të shtetit ,që kanë titullin “Jeta ime” (angl.My live”) vetëm firmën dhe idenë e kanë të vetën, sepse mielli e brumi janë nga “autorë në hije”.

Zoti Moisiu na ka vënë përpara vëllimet e tij, të shkruara me dorën e Tij, por mbi të gjitha me dijet e tij të sigurta e të shumta, me profesionalizmindhe nderine Tij dhe çiltërsinë dhe me zemrëne Tij, prandaj unë këtu, dola që ta uroj solemnisht, me një shprehje që në Malësinë tonë të Mbishkodrës, përdoret vetëm për këngëtarët e shquar e fjalëbukur: Ju këndoftë zemra!

Urime të sinqerta për librat, zoti President.

Dhëntë Zoti që shembulli Juaj të ndiqet edhe nga të gjithë shtetarët dhe zyrtarët e tjerë shqiptarë!

Prof.dr.Gjovalin Shkurtaj
Akademik i asociuar
Anëtar i Këshillit Ndërakademik të Gjuhës Shqipe
Tiranë, 19. 12. 2012