BOTOHET “FRYMËMARRJA E NJË GRUAJE” E VIOLETA LIBRAZHDI-KATZADEIT (GAZETA SHQIPTARE)

Nga Leonora Shkurtaj dhe Sonia Vila
Sa herë, gjatë shumë viteve të njohjes e miqësisë sonë me Letën, kënaqeshim së diskutuari për librat e shumtë që ajo i lexonte dhe i komentonte aq bukur, po edhe me rrëfimet e saj që ajo i tregonte me një ironi dhe vetironi të atillë që bënin të shkuleshin së qeshuri edhe të vdekurit, prandaj edhe i thoshim gjithmonë: 

“Moj Leta, pse nuk i shkruan këto gjëra kaq të bukura që na i thua neve?” 

Këtë konstatim, me siguri, do t’ia kenë shprehur, në mos me gojë, së paku me mendje, edhe ish-nxënësit e saj të shumtë, të cilëve ajo u ka dhënë Gjuhë Shqipe e Letërsi shqiptare në Shkollën e Mesme të Gjuhëve të Huaja “Asim Vokshi”.
Një ditë, ia behu zoti Besnik Mustafaj, shkrimtar e politikan i njohur, i cili na u afrua dhe me mirësjellje kërkoi ndjesë që na ndërpreu bisedën për t’i puthur dorën me respekt ish-mësueses së tij të mirë. Për librin në fjalë, ai ka shkruar: 

“Ju hidhni mbi vete në këtë rast një dritë që e keni pasur gjithmonë dhe që nuk është zbehur aspak me kalimin e viteve. Është një dritë e mrekullueshme dashurie për njerëzit që ju kanë rrethuar e ju rrethojnë, që në fakt është dashuri e pashtershme për jetën. Ju nuk keni pasur fare nevojë ta lodhni imagjinatën. E keni lënë zemrën të flasë.” 

Befasinë e këndshme për këto fruta të vona, por aq të ëmbla e të mirëseardhura të Violeta Librazhdi-Kadzadeit e kanë shprehur edhe disa emra të tjerë të botës së letrave, shoqe e shokë të saj të vjetër, si studiuesja Rozeta Uçi, shkrimtari Agim Cerga, në recensionet e tyre vlerësuese që jepen në hyrje të librit. 
E si mund të mbeteshim pa i thënë dy fjalë përgëzuese edhe unë e Sonja?! A nuk jemi edhe ne ato që me autoren kemi ngrënë një thes me kripë, kemi miqësi të hershme familjare?! Pas librit të parë, të vogël në sasinë e faqeve, por të vyer e të rëndësishëm me përmbajtjen e tij, Violetës iu mbush mendja, më në fund, të vazhdojë me një libër tjetër: “Frymëmarrja e një gruaje”, edhe ky i hajthëm e rreshtapakët, por plot ndjesi të këndshme, me “gjurmë jete” e fryte të një dashurie të pastër prej motre, për Bardhën, së cilës ia pohon aq këndshëm të mirat e virtytet me të cilat ishte e brumosur; të një dashurie prej nëne për dy bijat e saj, Nevilën e Brikenën, pastaj edhe të një gjysheje të përgjëruar për nipat e mbesat, emrat e të cilëve janë, në thelb, “shenjtorët” e gjallë të skicave, eseve dhe poezive të këtij vëllimi. 
Na mbeten në mendje skicat dhe esetë plot ndjesi dhe dukuri të një bote që ka perënduar, të viteve tashmë të largëta, por që kanë lënë vragë në shpirtin e autores, po edhe të çdo shqiptari, si “Pas 45 vjetësh”, Byzylyku i artë”, “Profesioni”, “Palltoja e qumështit”, “Profesori dhe Akropoli”, “Dialog i trishtë” dhe mjaft të tjera. 
Gjejmë në këtë libër ese dhe skica me tematikë të zgjedhur mirë, me fakte, mbresa dhe imtësi artistike e të shkruara me dorë të sigurt, që, ndonëse janë shkruar në kohën kur autorja është tashmë një mësuese në pension, do të ishin të vlefshme për t’u përfshirë me dinjitet në librat e shkollave tona, në tekstet e Gjuhës Shqipe si copëza për analizë gjuhësore dhe si modele të të shkruarit thjesht, bukur dhe pa poza. Këtë cilësi të librit ka pasur parasysh edhe i madhi Besnik Mustafaj, i cili e mbyll vlerësimin e tij me këto fjalë kuptimplota: “Sa për cilësinë e gjuhës, nuk kam ç’të them: ajo është shqipja e Violeta Librazhdit.”

Kur festa është pjesë e punës

Nga Leonora  Shkurtaj
Të gjithë u përfshimë në emocionet  dhe  gazin që na dhanë festat në mënyra të ndryshme. Me një barrë kujtimesh dhe përvojash në fushën e arsimit, si mësuese letërsie dhe si drejtoreshë gjimnazi, por, tashmë, mbi të gjitha si gjyshe e njërës prej nxënëseve të klasës së dytë, u ndodha në ceremoninë e festimeve të 100-Vjetorit të Pavarësuisë në shkollën “Rreze drite” ose, me emërtimin zyrtar: Instituti Arsimor Jopublik “Reze drite”, pranë fshatit “Sos” Tiranë.
Kishte rreth një muaj që Martina, mbesa ime, çdo mbasdreke, me shumë përkushtim e zell, lexonte me zë të lartë dhe mësonte përmendsh vargje të zgjedhura kushtuar Atdheut, që i ishin caktuar për t’i  recituar ditën e festës. M’u lut që të shkoja edhe  unë për ta dëgjuar, por ndërkaq erdhi edhe ftesa që ma dërgonte vetë presidentja e Institutit, Arjana Kazazi, ish-nxënësja ime në Shkollën e Mesme “Ismail Qemali”. Pra, duhej të shkoja për dy motive të këndshme: për t’ia bërë qejfin mbesës, po edhe për të parë se si e drejton shkollën ajo ish-nxënsja ime e dikurshme, të cilën e mbaj mend se  ishte e urtë dhe e zellshme, por edhe aq e prirë për të zotëruar horiozonte të reja ditunore, që e donte shumë letërsinë, por edhe gjuhët e huaja dhe synonte kurdoherë rezultatin më të lartë.
Foto nga projekti  me temë: “ Më jep një mbeturinë, të ta kthej në një veper arti.”
Zhvilluar në Parkun Kombëtar të Tiranës, me   nxënësit e ciklit  të ulët.
Koncerti festiv kushtuar 100-Vjetorit të Pavarësisë ishte mjaft emocionues, ndjenja e freskët dhe çiltërsia e fëmijëve dhe e të rinjve të asaj shkolle, gërshetoheshin këndshëm me patriotizmin e  materialeve të përgatitura nga nxënësit, po edhe me krejt mjedisin e veshur aq këndshëm me flamujt dhe ngjyrat e bukura të festës së madhe kombëtare të Pavarësisë. Që nga pamja e jashtme e kostumeve kombëtare, që tregonin larminë e  të gjitha krahianve shqiptare, me harmoninë e mrekullueshme të ngjyrave, po edhe me frymën e ritmin e këngëve patriotike e të valleve kombëtare shqiptare, në  një skenë magjepsëse. Në mes qëndronte një vajzë e  veshur me flmurin kombëtar, që mbulonte gjithë ballorin e skenës dhe krijonte kështu një fantazmagori  ngjyrash, ku spikasnin e kuqja dhe zeza e simbolit kombëtar të shqiptarëve.
Nuk e teprojmë po të themi se nuk mbeti njeri në sallë pa u emocionuar e përlotur nga niveli i lartë artistik i shfaqjes, po edhe nga pjesëmarrja masive e shkollarëve, të të gjitha klasave të Institutit. Dhe, teksa isha përhumbur në ndjesinë e bukur të asaj shfaqjeje,  me vete thashë se, kur puna gjatë gjithë vitit është mbi baza të shëndosha, atëherë  f estat vijnë dhe janë, jo një  gjë e shkëputur dhe e rastit, por vijim e pjesë e punës së përditshme. Festat e bukura  dëshmojnë për kohën e gjatë që  kërkohet  për zgjedhjen,  përgatitjen dhe realizimin me nivel të gjithçkaje që shfaqet ne skenë.
Shumë interesant dhe me rëndësi është pikësynimi që i ka vënë vetes kjo shkollë: të zbulojë dhe t’i stimulojë talentet e reja midis nxënësve, qysh nga klasat e ciklit të ulët e deri në maturë. Nxënësit përgatisin vjersha, këngë, mësojnë kuriozitete nga historia e së kaluarës, pikturojnë  dhe i eksopzojnë krijimet e para, si dhe maketet e punuara në grupe pune. E bukura ishte, gjithashtu, se në këtë veprimtari festive jubileare,  morën pjesë së bashku nxënës e mësues, si dhe prindër. Qysh në moshën më të njomë, në klasat e para e të dyta, pastaj edhe në vijim, nxënësit mësojnë të njohin flamurin kombëtar shqiptar, po edhe flamujt e vendeve e kombeve të tjera të Bashkësisë  Evropiane, të SHBA-së dhe më gjerë, duke u dhënë atyre një formim të mirë  bashkëkohor. Këtij qëllimi, sigurisht, për arsye edhe të tërheqjes së vëmendjes e të fiksimit në memorje, i shërbejnë edhe konkurset e ndryshme midis klasave ose grupeve të nxënësve, që marrin pjesë sipas tematikave të caktuara. Na  mbeti në mendje, ndër të tjera, projekti i titulluar “Krenohem me  ty”, i cili është realizuar në  bashkëpunim të nxënësve, mësuesve dhe  prindërve. Po ashtu, meriton të përmendet edhe ideja e bukur e nxitjes sa më të hershme të kërkimit shkencor, duke organizuar orë të caktuara gjatë të cilave punohet duke shfrytëzuar edhe enciklopedi të ndryshme, duke  kërkuar e gjetur aty pikat e vrojtimeve dhe të detyrave me interes dhe me karakter formues e edukues, si dhe me shkallëzimet e nevojshme sipas moshës së nxënësve. Ata diskutojnë për projekte, ndajnë detyra dhe punojnë në grupe, mësohen qysh tani me punën në skuadër, si një nga elementet më të vlefshme të formimit të profesionstëve dhe njerëzve me aftësi orgainzative që i duhen shoqërisë në të ardhshmen. Në fund të vitit shkollor, kjo punë finalizohet edhe me konkurse ndërmjet klasave.
Dhe, së mbrami, por jo për nga rëndësia.Sot në mbarë botën e globalizuar, është problem largimi i të rinjve nga libri, për shkak të forcës thithëse e ndikuese të televizionit dhe sidomos të internetit e rrjeteve sociale. Pra, puna e shkollës sot shquhet dhe do të ketë rezultate të mira sa më shumë të synojë e t’ia mbërrijë të edukojë tek të rinjtë dashurinë për librin, lidhjen me leximin e faqes së botuar në letër, duke mos mbetur ata robër të vetëm të asaj që marrin nga interenti dhe botimet “on-line”. Dhe, lidhur me këtë, ia vlen të përmendim përvojën e mirë të kësaj shkolle  me anën e “orës së leximit të librit artistik”, e cila zhvillohet çdo ditë. Nëpërmjet leximit të librave, po edhe nëpërmejt diskutimeve rreth tyre, nxënësit nxiten të lexojnë dhe të kënë sa më shumë lidhje me librin. Me të vegjlit, aty zhvillohet edhe gara e titulluar “Kush e mbaron së  lexuari librin më shpejt?”, duke  e shoqëruar këtë edhe me stimuj moralë, si p.sh. shpallja “lexuesi më i mirë” dhe dhënia e një certificate  a dëshmie të thjeshtë, si forma që nxisin zellin e të lexuarit.
Në lëndët  e përpikëta, gjithashtu, shkolla zhvillon olimpiada, si në matematikë, fizikë etj., duke pasur kështu një hapësirë të gjerë mundësish për t’i vënë të rinjtë në provë e në garë për rezultate sa më të mira.
Mësuam se, tani, në shkollën “Rreze drite” sapo ka filluar edhe projekti “Të folurit në publik”. Qëllimi i  këtij projekti është të aftësuarit e fëmijëve për të folur në publik, për të të ditur elementet më të domosdoshme të gojëtarisë dhe, mbi të gjitha, për t’i mësuar të mos kenë emocione e ndrojtje nga mikrofoni ose nga të folurit në mjedise pubile. Kjo përgatitje nuk është thjesht ushtrim gjuhe a ligjërimi, por një përgatitje shumë e efektshme për  jetën, e cila i bën të rinjtë të aftë e të atillë që të jenë të suksesshëm në jetë, të dinë të shkruajnë, po edhe të flasin bukur dhe sidomos në përshtatje me mjediset e nivelet e caktuara të jetës bashkokohore.
Serioziteti, niveli i lartë  i drejtimit dhe përfshirja sa më e gjerë në mbarëvajtjen e shkollës, jo vetëm e mësuesve, po edhe e prindërve, bën që kjo shkollë të ketë rezultate të larta. Ajo përmendet me të drejtë si një nga shkollat me emër shumë të mirë në qytetin e Tiranës.
Faleminderit atyre që u bënë shkas të vija në këtë aktivitet shumë të bukur: Martinës së vogël dhe ish-nxënëses sime, Arjana Kazazi, sot presidente e denjë e një instituti modern e bashkëkohor, siç është Instituti Arsimor Jopublik “Reze drite”, pranë fshatit “Sos”.